ขนาดของประชากร

     ประชากรสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติมีขนาดคงที่ในช่วงระยะเวลาใดระยะเวลาหนึ่งซึ่งเป็นช่วงสั้นๆเพราะโดยปกติแล้วขนาดของประชากรสิ่งมีชีวิตการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาทั้งนี้การเปลี่ยนแปลงขนาดของประชากรเกิดขึ้นเมื่อมีสมาชิกเข้ามาหรือออกจากกลุ่มประชากรนั้นๆเช่นมีการเกิดหรือการอพยพเข้าหรือการตายและการอพยพออกเกิดขึ้นเป็นต้น

1. อัตราการเกิด (natality or birth rate)

    อัตราการเกิด (natality or birth rate) คือจำนวนลูกที่เกิด/ตัวเมีย/ปีโดยอัตราการเกิดขึ้นอยู่กับชนิดของสิ่งมีชีวิตบางชนิดออกลูกครั้งเดียวตลอดชีวิตบางชนิดออกลูกปีละหลายครั้งบางชนิดผลิตลูกตลอดเวลาเป็นต้นอัตราการเกิดของประชากรจะมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับ

          1. จำนวนตัวเมียที่อยู่ในระยะผลิตลูกได้ปกติแล้วมีจำนวนน้อยกว่าจำนวนตัวเมียที่มีอยู่ทั้งหมด

          2. ความสามารถในการผลิตลูกโดยเฉลี่ยของตัวเมีย (fecundity)

          3. จำนวนลูกที่ผลิตขึ้นได้จริงโดยเฉลี่ย (fertility)

2. อัตราการตาย (mortality or death rate)

    อัตราตายของประชากรสิ่งมีชีวิตในช่วงระยะเวลาหนึ่งๆสามารถนำเสนอในรูปของกราฟแสดงปริมาณความอยู่รอด(survivorship curves) หรือในรูปของตารางชีวิตเพื่อช่วยแสดงจำนวนตายทั้งหมดที่มีในประชากรแมลงหลายชนิดมีอัตราตายสูงมากทำให้เหลือแมลงเพียงไม่ถึง1เปอร์เซ็นต์ที่สามารถเติบโตอย่างต่อเนื่องจนตัวเต็มวัยปัจจัยที่มีผลกระทบต่ออัตราตายมีทั้งจากปัจจัยที่มีและไม่มีชีวิตซึ่งอาจมีผลกระทบต่อระยะใดระยะหนึ่งในวงจรชีวิตหรือต่อหลายๆระยะก็ได้เช่นปริมาณน้ำฝนอาจมีผลกระทบทำให้มีอัตราการตายของเพลี้ยอ่อนทุกวัยในขณะที่แมลงเบียนบางชนิดเข้าทำลายหนอนผีเสื้อได้เพียงบางวัยหรือในบางระยะเท่านั้นอัตราการตายนี้ย่อมมีความผันแปรไปได้ตามกาลเวลาและสถานที่เช่นเดียวกับอัตราการเกิด

3. การอพยพเข้าและการอพยพออก (immigration and emigration)

     โดยทั่วไปแล้วการศึกษาความเปลี่ยนแปลงของประชากรจะไม่ใส่ใจกับปัจจัยนี้มากนักเพราะถือว่ามีผลกระทบน้อยเนื่องจากมีการคาดว่าอัตราการอพยพเข้าและออกเท่ากันแต่ก็มีการศึกษาเรื่องนี้บ้างจากประชากรของสิ่งมีชีวิตบนเกาะ

การอพยพเข้า (immigration)เป็นการเคลื่อนย้ายของสิ่งมีชีวิตเข้าสู่สถานที่หนึ่งเป็นผลให้ขนาดของประชากรในสถานที่นั้นเพิ่มขึ้นแต่ถ้าประชากรมีปริมาณที่มากเกินไปจนถึงจุดสูงสุดที่จะรองรับได้ (carrying capacity) ก็จะมีผลให้ผู้อพยพเข้าที่ไม่สามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมใหม่ได้อย่างรวดเร็วมีอัตราการตายเพิ่มขึ้น

การอพยพออก (emigration)เป็นการเคลื่อนย้ายประชากรสิ่งมีชีวิตจากสถานที่หนึ่งไปสู่สถานที่ใหม่เพื่อการอยู่รอดอาจจะเป็นการขาดอาหารเนื่องจากภัยธรรมชาติความแห้งแล้งหรือมีปริมาณประชากรมากเกินไปถ้าเกิดการอพยพอย่างต่อเนื่อง(ซึ่งมีโอกาสเกิดขึ้น)ได้ยากจะทำให้ขนาดของประชากรลดลงอย่างชัดเจน

การอพยพช่วงสั้น (trivial or non-migratory)เป็นการเคลื่อนที่ไปในระยะทางสั้นๆใกล้กับแหล่งแพร่พันธุ์เพื่อการหาอาหารการผสมพันธุ์หรือการวางไข่นับเป็นกิจกรรมปกติที่เกิดขึ้น

การอพยพช่วงยาว (migratory)เป็นการเคลื่อนที่โดยการบินอพยพเป็นระยะนับร้อยนับพันกิโลเมตรโดยมิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหาอาหารแหล่งแพร่พันธุ์หรือแหล่งวางไข่โดยตรงแต่เกิดจากความพร้อมใจและตั้งใจอย่างแน่วแน่ที่จะอพยพของแมลงแต่ละตัวที่อยู่ภายในฝูงซึ่งอาจมีมากถึงหลายร้อยล้านตัวในขณะที่มีการอพยพแมลงมีอัตราตายสูงมากเนื่องจากในระหว่างทางอาจไม่พบแหล่งอาหารถิ่นอาศัยชั่วคราวหรือแหล่งคุ้มภัยที่เหมาะสมสำหรับประชากรได้ทั้งหมดการอพยพนี้ต้องดำเนินไปภายในขอบเขต